De eerste verklaring ligt bij de hoge energieprijzen als gevolg van de Russische invasie van Oekraïne.
Als reactie zetten burgers en bedrijven de thermostaat lager of investeerden ze extra in energiebesparing en hernieuwbare energie. Sommige bedrijven legden hun productie zelfs (tijdelijk) stil. Dat zien we bijvoorbeeld in de cijfers van gemeenten waar glastuinbouw belangrijk is: in Merksplas, Sint-Katelijne-Waver en Hove daalde de totale uitstoot zelfs met meer dan een vijfde. Een tweede verklaring is de buitentemperatuur. De winter van 2022 was een stuk zachter dan die van 2021.
Toch ligt de daling van de uitstoot in 2022 niet aan het weer, maar aan een verbetering van energieprestaties van gebouwen en gedragswijzigingen. In 2011 bij het begin van de metingen, was er een gelijkaardige winter als in 2022 en lag het aantal huishoudens bovendien 9,6% lager. Toch was de uitstoot bij gezinnen toen 28,8% in de provincie Antwerpen. Strenge eisen voor nieuwbouw en investeringen in isolatie, zonnepanelen en warmtepompen bij oudere woningen hebben de gemiddelde EPC-score in die periode ook met een ongeveer een kwart doen dalen. De eerste indicaties rond energieverbruik in 2023 wijzen er op dat de daling van de uitstoot aanhoudt. Een gelijkaardige, maar minder snelle, evolutie zien we bij gebouwen uit de tertiaire sector: kantoren en administraties, horeca, handel, gezondheidszorg, onderwijs en maatschappelijke dienstverlening.
In de periode 2011-2022 is de productie van hernieuwbare elektriciteit ook meer dan verdrievoudigd, omdat het geïnstalleerd vermogen aan zonne-energie en windturbines in die periode ook respectievelijk is verzevenvoudigd en verachtvoudigd in onze provincie. Anno 2024 zijn zon en wind samen de belangrijkste bron van elektriciteit in de Europese Unie. Lokale hernieuwbare energieproductie vermindert de uitstoot van elektriciteitsverbruik. In Meerhout, Retie en Arendonk wordt er lokaal al meer groene stroom geproduceerd dan dat er lokaal wordt verbruikt. In deze gemeenten wordt daarom het elektriciteitsverbruik als klimaatneutraal beschouwd.
Als we het commercieel en particulier vervoer op snelwegen buiten beschouwing laten, dan is transport in de provincie Antwerpen verantwoordelijk voor 24,0% van de totale CO2-uitstoot (2022). Als we de snelwegen meetellen, dan zorgt transport in Antwerpen (Prov.) zelfs voor 36,3% van de totale CO2-uitstoot (2022) en is het de belangrijkste bron van uitstoot. In deze sector zagen we lang een stijging van de uitstoot door meer voertuigen die meer kilometers afleggen, maar lijkt de opkomst van de (elektrische) fiets en de vergroening van het voertuigenpark voor een bescheiden trendbreuk te kunnen zorgen. Ook in de landbouw, openbare verlichting en industrie zijn er belangrijke evoluties te melden. In het klimaatrapport-mitigatie over maatregelen om de broeikasgasuitstoot te verminderen vind je meer info.
Om op koers te zijn om de uitstoot met 40% te verminderen t.o.v. 2011, zoals heel wat lokale besturen zich voornamen in hun klimaatplannen, zou de uitstoot al met 23,2% gedaald moeten zijn in de periode 2011-2022. In 14 van de 69 gemeenten in onze provincie (in het donkerblauw aangeduid op de kaart op onderstaande figuur) is dat al zo.
Er is dus af en toe ook goed nieuws te melden over het klimaat. Dat wil niet zeggen dat het klimaatprobleem zich vanzelf zal oplossen. Er zijn nog wel heel wat politieke, sociale, technische en economische barrières tussen doel en daad, maar we mogen ook niet blind zijn voor de vele vooruitgang die er al geboekt is. Wie goed rondkijkt ziet in elke straat wel een huis dat energetisch gerenoveerd wordt, in elke windrichting wel een windturbine aan de horizon verschijnen en op elke parking wel een elektrische auto aan een laadpunt.
